TURK TARIXSHUNOSLIGIDA JADIDCHILIK HARAKATINING TALQINI VA UNING TURKISTON IJTIMOIY-SIYOSIY TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI
Keywords:
jadidchilik, Turkiston, tarixshunoslik, modernizatsiya, Ismoil Gasprinskiy, ma’rifatparvarlik, ijtimoiy islohotlar, transmilliy jarayon, milliy uyg‘onish.Abstract
Mazkur maqolada jadidchilik harakatining Turk tarixshunosligidagi talqinlari hamda uning Turkiston ijtimoiy-siyosiy taraqqiyotidagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda jadidchilikning shakllanishi tarixiy jarayonlar, xususan, Temuriylar davridan boshlab Rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrigacha bo‘lgan ijtimoiy-madaniy o‘zgarishlar bilan bog‘liq holda yoritiladi. Shuningdek, turk olimlari — A. Kanlidere, I. Maraş, D. Hidraliev, Z. Isroilov va I. Kalkan qarashlari asosida jadidchilikning diniy-falsafiy, modernistik va transmilliy xususiyatlari ochib beriladi. Maqolada o‘zbek va turk tarixshunoslik yondashuvlari qiyosiy tahlil qilinib, jadidchilikning Turkiston jamiyatidagi milliy uyg‘onish va modernizatsiya jarayonlaridagi o‘rni ilmiy asosda ko‘rsatib beriladi.
References
1. İnalcık, Halil İnalcık. The Ottoman Empire: The Classical Age, 1300–1600. London: Phoenix Press, 1973, s. 9–25
2.Kanlidere, Ahmet Kanlidere. Kadim ile Cedid Arasında Musa Carullah: Hayatı, Eserleri, Fikirleri. İstanbul: İletişim Yayınları, 1997, s.15.
3.Maraş, İbrahim Maraş. İdil-Ural Türklerinde Cedidçilik Hareketi (1850–1917). Doktora Tezi. Ankara, 2000. s.22.
4.Hidraliev, Darhan Hidraliev. Türkistan’da Cedidçilik Hareketi ve Türkiye ile İlişkileri. Ankara: (nashriyot ko‘rsatilmagan), 2010. s.65-66.
5.Isroilov, Zahitbek Isroilov. Türkistan Cedidlerinin Dini Görüşleri. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2015. s.16.
6.Kalkan, İbrahim Kalkan. “Cedidçilik ve Modernleşme Sorunları Üzerine”. Türk Dünyası Araştırmaları, 2012, №3.s.12.
