ELEKTRON TIJORATDA SOLIQ NAZORATI VA MOLIYAVIY SHAFFOFLIKNI TA'MINLASH MUAMMOLARI
Keywords:
: elektron tijorat, soliq nazorati, moliyaviy shaffoflik, raqamli iqtisodiyot, platformalar soliqqa tortish, kriptovalyuta, chegaralararo savdo.Abstract
Ushbu maqolada elektron tijorat sohasida soliq nazoratini amalga oshirish va moliyaviy shaffoflikni ta'minlashda yuzaga keladigan dolzarb muammolar tadqiq etilgan. Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi an'anaviy soliq nazorati mexanizmlarini samarasiz holatga keltirib, davlat byudjetiga tushayotgan daromadlarni kamaytirmoqda. Tadqiqot yuqori daromadli elektron tijorat bozorlarining tajribasi — xususan, AQSh, Yevropa Ittifoqi va Xitoy kabi mamlakatlardagi amaliyot asosida o'tkazilgan. Tizimli tahlil va qiyosiy usullar qo'llanilgan holda, platformalar iqtisodiyoti, kriptovalyuta to'lovlari va chegaralararo operatsiyalar kabi sohalarda nazorat bo'shliqlari aniqlangan. Natijalar shuni ko'rsatdiki, raqamli identifikatsiya tizimlari, avtomatlashtirilgan hisobot mexanizmlari va xalqaro ma'lumot almashinuvi protokollarini joriy etish moliyaviy shaffoflikni sezilarli darajada oshiradi. Maqola soliq organlari va elektron tijorat regulyatorlari uchun amaliy tavsiyalar bilan yakunlangan.
References
1. OECD (2023). Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy – Global Anti-Base Erosion Model Rules (Pillar Two). OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS. Paris: OECD Publishing.
2. OECD (2022). DAC7: Directive on Administrative Cooperation – Extension to Digital Platform Operators. Brussels: European Commission.
3. Devereux, M.P., & Vella, J. (2018). Implications of Digitalization for International Corporate Tax Reform. Intertax, 46(6–7), 550–559. https://doi.org/10.54648/TAXI2018052
1. Cassel, G., & Reinhart, C. (2022). The Regulatory Paradox in the Digital Economy: Speed Versus Safety. Journal of Financial Regulation, 8(1), 1–34.
2. Saidov, A. (2022). O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning huquqiy asoslari. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 3, 112–125.
3. Ergashev, B., & Toshmatov, N. (2023). Elektron tijoratning iqtisodiy samaradorligi: O'zbekiston tajribasi. Moliya va Bank Ishi, 2, 78–94.
4. O'zbekiston Respublikasi Davlat Soliq Qo'mitasi (2024). Soliq Ma'muriyatchiligini Modernizatsiyalash Konsepsiyasi 2025–2030. Toshkent: DSQ.
5. IRS (2024). Form 1099-DA: Digital Asset Proceeds from Broker Transactions. Washington D.C.: Internal Revenue Service.
