INGLIZ VA OʻZBEK TILLARIDAGI IDIOMALARNING TARJIMA ASPEKTLARI: LINGVOKULTUROLOGIK VA SEMANTIK EKVIVALENTLIK MUAMMOLARI
Keywords:
frazeologiya, idioma, lingvokulturologiya, tarjima nazariyasi, semantik ekvivalentlik, madaniy kod, konsept, frazeologik birlik, qiyosiy tilshunoslik.Abstract
Mazkur tadqiqot ingliz va oʻzbek tillaridagi idiomalarning tarjima aspektlarini lingvokulturologik hamda semantik ekvivalentlik nuqtai nazaridan oʻrganishga bagʻishlangan. Tadqiqotda frazeologik birliklarning milliy-madaniy xususiyatlari, ularning tarjima jarayonida transformatsiyaga uchrash sabablari hamda ekvivalentlik darajalari tahlil qilindi. Qiyosiy tahlil natijasida ingliz va oʻzbek tillaridagi idiomalarning maʻno jihatidan oʻxshashligi koʻplab hollarda ularning konseptual asoslari va madaniy kodlarining mos kelishini anglatmasligi aniqlandi. Shuningdek, idiomalarni tarjima qilishda toʻliq ekvivalentlik, qisman ekvivalentlik va ekvivalentsizlik holatlarining yuzaga kelish omillari yoritildi. Tadqiqot natijalari tarjimashunoslik, lingvokulturologiya va frazeologiya sohalaridagi nazariy qarashlarni boyitishga xizmat qiladi.
References
. Baker, M. (2018). In Other Words: A Coursebook on Translation (3rd ed.). London: Routledge.
2. Fernando, C. (1996). Idioms and Idiomaticity. Oxford: Oxford University Press.
3. Larson, M. L. (1998). Meaning-Based Translation: A Guide to Cross-Language Equivalence (2nd ed.). Lanham: University Press of America.
4. Mieder, W. (2004). Proverbs: A Handbook. Westport, CT: Greenwood Press.
5. Newmark, P. (1988). A Textbook of Translation. New York: Prentice Hall.
6. Nida, E. A., & Taber, C. R. (1969). The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill.
7. Vinay, J. P., & Darbelnet, J. (1995). Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
8. Monaqozoqov, T. (2017). Frazeologiya va tarjima muammolari. Toshkent: Fan nashriyoti.
9. Rahmatullayev, Sh. (1992). Oʻzbek tilining frazeologik lugʻati. Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati.
10. Teliya, V. N. (1996). Russkaya frazeologiya: Semanticheskiy, pragmaticheskiy i lingvokulʻturologicheskiy aspekty. Moskva: Shkola “Yazyki russkoy kulʻtury”.
11. Maslova, V. A. (2001). Lingvokulʻturologiya. Moskva: Akademiya.
12. Komissarov, V. N. (1990). Teoriya perevoda (lingvisticheskie aspekty). Moskva: Vysshaya shkola.
13. Mamatov, A. E. (2019). Oʻzbek tili frazeologiyasi va lingvokulturologiyasi. Toshkent: Akademnashr.
14. Sapir, E. (1921). Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace and Company.
15. Wierzbicka, A. (1997). Understanding Cultures Through Their Key Words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. New York: Oxford University Press.
16. Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A Practical Introduction (2nd ed.). Oxford: Oxford University Press.
17. Crystal, D. (2003). The Cambridge Encyclopedia of the English Language (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
18. Safarov, Sh. (2008). Pragmalingvistika. Toshkent: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti.
