YOZUV ISLOHOTLARINING RAQAMLI ASPEKTLARI: TURKIY DAVLATLAR TAJRIBASI
Keywords:
yozuv islohoti, raqamli texnologiyalar, lotin alifbosi, Turkiy davlatlar, til korpusi, dasturiy ta’minot, Unikod standartlari, elektron hukumat.Abstract
XXI asrda Turkiy davlatlar amalga oshirayotgan yozuv islohotlari raqamli texnologiyalar bilan chambarchas bog‘liq holda kechmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekiston, Qozog‘iston va Ozarbayjonning lotin alifbosiga o‘tish tajribasi raqamli muhit kontekstida taqqosiy tahlil qilingan. Tadqiqot yozuv korpuslarini raqamlashtirish, dasturiy ta’minot ishlab chiqish, elektron hujjat aylanmasi, Unikod standartlashtirish va raqamli savodxonlik masalalarini qamrab oladi. Ilmiy yangilik shundan iboratki, yozuv islohotlari jarayoni raqamli transformatsiya nuqtai nazaridan kompleks tahlil qilingan va Turkiy davlatlar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. “Oʻzbekiston Respublikasining davlat tili haqida” (yangi tahrir; 21.12.1995 y., №167-I bilan tasdiqlangan) // LexUZ. URL: https://lex.uz/docs/-109394
2. Karimov B. R. Umumiy turkiy alfavit bo‘yicha takliflar va o‘rtabitik yozuv tizimi // Obrazovanie, nauka i innovatsionnye idei v mire. – 2024. – № 56(4). – B. 169–174. – URL: https://scientific-jl.org/index.php/obr/article /view/1904
3. Law on the Adoption and Implementation of the Turkish Alphabet. Ankara: Republic of Turkey Official Gazette, 1928.
4. Mirzakhalov J., Babu A., Ataman D., Kariev Sh., Tyers F., Abduraufov O., Firat O., Chellappan S. A Large-Scale Study of Machine Translation in Turkic Languages. Online and Punta Cana: Proceedings of the 2021 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing, 2021. Pp. 5876-5890.
5. Mirzakhalov J., Babu A., Kunafin A., Wahab A., Moydinboyev B., Ivanova S., Pulatova Sh., Ataman D., Kreutzer J., Tyers F., Firat O., Licato J., Chellappan S. Evaluating Multiway Multilingual NMT in the Turkic Languages. Online: Proceedings of the Sixth Conference on Machine Translation, 2021. Pp. 518-530.
6. Presidential Decree No. 569 on the translation of the Kazakh language alphabet from the Cyrillic alphabet to the Latin script. Astana: Official Gazette of the Republic of Kazakhstan, 2017.
7. Presidential Decree No. 637 on amendments to the Decree of the President of the Republic of Kazakhstan dated October 26, 2017 No. 569. Astana: Official Gazette of the Republic of Kazakhstan, 2018.
8. Tukeyev U., Zhumanov Z., Rakhimova D., Tukebaeva M. Morphological segmentation method for Turkic language neural machine translation. London: Cogent Engineering, 2020. Vol. 7, No. 1. Article ID: 1856500.