O‘RTA OSIYONING ANTIK DAVR MODDIY MADANIYATI
Abstract
O‘rta Osiyo miloddan avvalgi IV asrning boshigacha ahamoniylar tarkibida kirgan va bir necha satraplikdan iborat bo‘lgan. Miloddan avvalgi 327- yil Sirdaryoning o‘rta oqimigacha cho‘zilgan yerlar yunonlar tomonidan bosib olingan. Aleksandr Makedonskiy vafotidan so‘ng bu yerlar miloddan avvalgi IV asrlar oxirida Salavkiylar davlati tarkibiga kiradi. Miloddan avvalgi III asrning boshida Yaksar (Sirdaryo) orti hududida, ya'niy Toshkent vohasi ham salavkilar davlati tasarrufiga o‘tadi. Miloddan avvalgi II asrga kelib, O‘rta Osiyo hududlarida yunon-makedon hukmronligi zaiflay boshlaydi va mahalliy kuchlar – Qang‘ davlati, Yunon-Baqtriya podsholigi hamda keyinchalik Kushonlar imperiyasi shakllanadi. Bu davrda turli siyosiy o‘zgarishlarga qaramay, mintaqaning iqtisodiy hayoti, shahar madaniyati va hunarmandchilik markazlari rivojda bo‘lgan. Ahamoniylar, Salavkiylar va Yunon-Baqtriya hukmronligi davrida O‘rta Osiyoda moddiy madaniyat yuksak bosqichga ko‘tarilgan. Ayniqsa, Sug‘d, Baqtriya va Xorazm hududlarida shaharsozlik, mudofaa devorlari, qal’alar va hokim saroylari qurilishi me’morchiligi rivojlandi. Sug‘orish tizimlari kengaytirilib, dehqonchilik rivojlandi. Hunarmandchilik – kulolchilik, metallga ishlov berish, zargarlik, to‘qimachilik ancha taraqqiy etdi. Savdo yo‘llari, ayniqsa “Buyuk Ipak yo‘li”ning ilk shakllanishi moddiy madaniyatga kuchli ta’sir ko‘rsatdi.
