FAVQULODDA VAZIYATLARDAN JABRLANGANLARGA PSIXOLOGIK YORDAM KO‘RSATISHDA XALQARO STANDARTLAR VA MILLIY TAJRIBALARNING QIYOSIY TAHLILI
Abstract
Dunyo miqyosida tabiiy, texnogen va ijtimoiy xarakterdagi favqulodda vaziyatlarning ko‘payishi inson kapitali va ijtimoiy barqarorlikka jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Favqulodda vaziyatlar nafaqat moddiy talofatlar, balki inson ruhiyatiga tiklab bo‘lmas darajada kuchli shikast yetkazadi. Jabrlanuvchilarda o‘tkir stress reaksiyalari, xavotirlanish, depressiya va posttravmatik stress buzilishlari patologik darajada rivojlanadi. Bunday inqirozli holatlarda aholiga psixologik yordam ko‘rsatish tizimini to‘g‘ri tashkil etish davlatning ijtimoiy siyosatida muhim o‘rin tutadi.
O‘zbekistonda ham oxirgi yillarda favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etishda aholining ijtimoiy-psixologik himoyasini kuchaytirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Mazkur jarayonda xalqaro tajribalarni o‘rganish va ularni mahalliy sharoitga tatbiq etish ilmiy jihatdan nihoyatda dolzarbdir.
References
. Olimov L.Ya. Ekstremal vaziyatlarda psixologik xizmat tashkil etishning nazariy va amaliy muammolari. Monografiya. – Buxoro: BuxDU nashriyoti, 2021.
2. Maxmudova Z.M. Inqirozli davrlarda shaxs psixologik reabilitatsiyasi xususiyatlari. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2019.
3. Avezov O.R. Favqulodda vaziyatlar psixologiyasi va ijtimoiy adaptatsiya masalalari. – Urganch: UrDU, 2022.
4. Inter-Agency Standing Committee (IASC) Guidelines on Mental Health and Psychosocial Support in Emergency Settings. – Geneva: IASC, 2007.
5. World Health Organization. Psychological First Aid: Guide for Field Workers. – Geneva: WHO, 2011.
