BOSHLANGʻICH SINFLARDA MEDIA TAʼLIMNING OʻRNI
Keywords:
media taʼlim, media savodxonlik, boshlangʻich taʼlim, tanqidiy fikrlash, raqamli savodxonlik, axborotni tahlil qilish, axborot xavfsizligi, pedagogik innovatsiya, integratsiyalashgan taʼlim, xxi asr ko‘nikmalariAbstract
Mazkur maqolada boshlangʻich sinflarda media taʼlimning pedagogik, ijtimoiy va metodik ahamiyati kompleks tarzda tahlil qilinadi hamda uning oʻquvchilarda tanqidiy fikrlash, axborotni saralash va tahlil qilish, shuningdek, raqamli savodxonlik ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni ilmiy asosda yoritiladi. Tadqiqot media taʼlim nazariyasi bo‘yicha yetakchi olimlar, jumladan David Buckingham, Renee Hobbs va Sonia Livingstone ilmiy qarashlariga, shuningdek, UNESCO hamda OECD tomonidan ishlab chiqilgan media va axborot savodxonligi bo‘yicha xalqaro konsepsiyalarga tayanadi.
Tadqiqot jarayonida aralash metodologiya qoʻllanilib, boshlangʻich sinf o‘quvchilari ishtirokida tajriba-sinov ishlari, pedagogik kuzatuv va so‘rovnoma metodlari orqali ma’lumotlar to‘plandi. Olingan natijalar media taʼlim elementlarini o‘quv jarayoniga integratsiya qilish o‘quvchilarning axborotni tanqidiy baholash, media xabarlarining mazmunini anglash va xavfsiz raqamli muhitda ongli harakat qilish ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi. Shuningdek, media taʼlim darslarning interaktivligini oshirishi va o‘quvchilarning motivatsiyasini kuchaytirishi aniqlandi.
Maqolada boshlangʻich taʼlim tizimida media taʼlimni tizimli va bosqichma-bosqich joriy etish zarurati asoslab beriladi hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari milliy taʼlim tizimini xalqaro standartlar asosida modernizatsiya qilish jarayonida muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
1. Buckingham, David (2003) Media taʼlimi: Savodxonlik, taʼlim va zamonaviy madaniyat. Kembrij: Polity Press.
2. Hobbs, Renee (2010) Raqamli va media savodxonlik: Harakat rejasi. Vashington, DC: Aspen Institute.
3. Livingstone, Sonia (2009) Bolalar va internet: Katta umidlar, murakkab haqiqatlar. Kembrij: Polity Press.
4. OECD (2019) PISA 2018 natijalari (I jild): O‘quvchilar nimani biladi va nimalarni bajara oladi. Parij: OECD Publishing.
5. OECD (2021) XXI asr o‘quvchilari: Raqamli dunyoda savodxonlik ko‘nikmalarini rivojlantirish. Parij: OECD Publishing.
6. UNESCO (2011) O‘qituvchilar uchun media va axborot savodxonligi o‘quv dasturi. Parij: UNESCO Publishing.
7. UNESCO (2018) Media va axborot savodxonligini global baholash tizimi: Mamlakat tayyorgarligi va kompetensiyalar. Parij: UNESCO Publishing.
8. UNICEF (2017) Raqamli dunyodagi bolalar: Dunyo bolalarining holati 2017. Nyu-York: UNICEF.
9. Potter, W. James (2013) Media savodxonlik. 6-nashr. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
10. Kellner, Douglas va Share, Jeff (2007) ‘Tanqidiy media savodxonlik, demokratiya va taʼlimni qayta qurish’, Media savodxonlik: O‘quv qo‘llanma, Nyu-York: Peter Lang, 3–23-betlar.
